چگونه ازعقاید احمقانه بپرهیزیم؟!

(قسمت دوم)

اغلب بحثهاي بسيار تند آنهايي هستند که طرفين درباره موضوع مورد بحث دلايل کافي ندارند. شکنجه در الاهيات به کار ميرود، نه در رياضيات؛ زيرا رياضيات با علم سر و کار دارد، اما در الاهيات تنها عقيده وجود دارد. بنابراين هنگامي که پي ميبريد از تفاوت آرا عصباني هستيد، مراقب باشيد؛ احتمالاً با بررسي بيشتر درخواهيد يافت که براي باورتان دلايل تضمين کننده اي نداريد.

يک راه مناسب براي اين که خودتان را از انواع خاصي از جزميت خلاص کنيد، اين است که از عقايد مخالفي که دوستان پيرامونتان دارند آگاه شويد. وقتي که جوان بودم سالهاي زيادي را دور از کشورم در فرانسه، آلمان، ايتاليا و ايالات متحده به سر بردم. فکر ميکنم اين قضيه در کاستن از شدت تعصبات تنگ نظرانه ام بسيار مؤثر بوده است. اگر شما نميتوانيد مسافرت کنيد، به دنبال کساني بگرديد که ديدگاههايي مخالف شما دارند. روزنامه هاي احزاب مخالف را بخوانيد. اگر آن افراد و روزنامه ها به نظرتان ديوانه، فاسد و بدکار ميآيند، به ياد داشته باشيد که شما هم از نظر آنها همينطور به نظر ميرسيد. با اين وضع هر دو طرف ممکن است بر حق باشيد، اما هر دو نميتوانيد بر خطا باشند. اين طرز فکر زاينده نوعي احتياط است.

براي کساني که قدرت تخيل ذهني قوي دارند، روش خوبي است که مباحثه اي را با شخصي که ديدگاه متفاوتي دارد در ذهن خود تصور کنند. اين روش در مقايسه با گفتگوي رودررو يک فايده و تنها يک فايده دارد و آن اين که در معرض همان محدوديتهاي زماني و مکاني قرار ندارد. #مهاتما_گاندي راه آهن و کشتيهاي بخار و ماشين آلات را محکوم ميکرد، او دوست ميداشت که تمام آثار انقلاب صنعتي را خنثي کند.

شما ممکن است هرگز اين شانس را نداشته باشيد که با شخصي داراي چنين عقايدي روبرو شويد، زيرا در کشورهاي غربي اغلب مردم با دستاوردهاي فن آوريهاي جديد موافقند. اما اگر شما ميخواهيد مطمئن شويد که در موافقت با چنين باور رايجي بر حق هستيد، روش مناسب براي امتحان کردن اين است که مباحثه اي خيالي را تصور کنيد و در نظر بگيريد که اگر گاندي حضور ميداشت چه دلايلي را براي نقض نظر ديگران ارائه ميداد. من گاهي بر اثر اين گونه گفتگوهاي خيالي واقعاً نظرم عوض شده است؛ به جز اين، بارها دريافتم که با پي بردن به امکان عقلاني بودن مخالفان فرضي، تعصبات و غرورم رو به کاستي ميگذارد.

نویسنده: برتراند_راسل

گفتگوی هم میهن...