قیمت نفت و تاثیر ان بر قیمت خانه

قیمت نفت و تاثیر ان بر قیمت خانه

قیمت نفت و تاثیر بر قیمت خانه
در حالیکه بحران بزرگ مالی جهان از رکود در بازار مسکن در ایالات متحده آغاز شد و این رکود نیز خود ریشه در تورم جهانی داشت که مسبب آن «افزایش قیمت جهانی نفت»بوده اما این مکانیسم در مورد ایران و کشورهایی نظیر روسیه که درآمد هنگفتی از صادرات نفت خام دارند تاثیر معکوسی داشته است. برای مثال در مسکو افزایش قیمت خانه آنرا به گرانترین پایتخت جهان تبدیل کرده است. بررسی آمار مربوط به قیمت نفت و مقایسه آن با رشد قیمت مسکن در مناطق شمال شهر تهران بین سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۷ نشان میدهد که رابطه مثبت و بسیار قوی بین بالا رفتن قیمت نفت و افزایش قیمت املاک بهویژه در بخشهای اعیاننشین شهر وجود دارد. همچنانکه نمودار فوق نشان میدهد، قیمت نفت بهعنوان متغیری مستقل بهویژه در سالهای اخیر تاثیر شدیدی بر قیمت مسکن بهعنوان متغیری وابسته داشته است. این تاثیر در زمانهای مختلف با توجه به سیاستهایی که دولتها در پیش گرفتهاند کم یا زیاد بوده به گونهای که در بین سالهای دهه ۷۰ اثر نفت چندان قابل توجه نیست بهگونهای که ضریب همبستگی بین این دو متغیر در فاصله این سالها ۵۶/۰ به دست آمده است. رشد قیمت نفت و به تبع آن افزایش شدید سرمایهگذاریهای دولتی در اقتصاد کشور بهویژه از آغاز دهه ۸۰ تاثیرگذاری نفت بر بخش مسکن را دوچندان ساخته بهطوریکه ضریب همبستگی آن ۹۶/۰ بوده که قیمت مسکن را به شدت بالا برده است.
از آنجا که ضریب همبستگی هر چه به یک نزدیکتر باشد از وجود رابطهای مستقیمتر حکایت دارد پس در اینجا هرچه این ضریب بیشتر(به یک نزدیکتر) باشد حاکی از ضعف برنامههاست که سبب شده پول نفت به شدت وارد بخش مسکن شود. از طرف دیگر این مدل ضعف اقتصاد در هر دوره را نشان میدهد که توانایی جذب نقدینگی در اقتصاد را نداشته و ثروت نفتی سر از مساکن شهری بویژه مناطق اعیاننشین درآورده است.
● جانبداری شهری و مشکل مسکن
مایکل لیپتون در کتاب «چرا فقرا، فقیر باقی میمانند؟ جانبداری شهری در کشورهای درحال توسعه»مینویسد «امروزه مهمترین برخورد طبقاتی در کشورهای درحال توسعه میان کار و سرمایه نیست. همچنانکه میان منافع خارجی و ملی هم نیست بلکه میان طبقاتشهری و طبقاتروستایی است…. منابع محدود به جای آنکه صرف شیوههای آبیاری جهت کاشت برنج شود، در بزرگراههای شهری تباه میشوند. مهارتهای کمیاب انسانی به جای آنکه به مدیریت چاههای روستا و خدمات گسترده کشاورزی بپردازند، جلب رقابتهای شدید در عرصههای متظاهرانه جهانی میشوند(Lipton, ۱۹۷۷, p:۱).
ریشه مشکلات مسکن در کشورهای در حال توسعه بسیارند اما شواهد نظری و عملی بسیاری علت آن را به فرآیند شهرنشینی مربوط میدانند که خود ناشی از عوامل بسیار پیچیده و درهمآمیختهای است. بنابراین بدون تحلیلی جامع و مفصل از فرآیند شهرنشینی، هیچ بررسی مفیدی از وضعیت مسکن در کشورهای در حال توسعه نمیتواند انجام پذیرد. عرصه سکونتگاهی کشور مجموعهای از روستاها و شهرهاست که جمعیت را درخود جای دادهاند. جایگاه مهم نفت در اقتصاد ایران و هزینه غیرمنطقی دولتها از این منبع باعث شده تا پخشایش جمعیت در عرصه سرزمینی از یک الگوی منطقی خارج شده و به شکل الگوی بسیار نامنظم کنونی درآید که در آن سهم برخی شهرها نظیر تهران بسیار بیشتر از بقیه نقاط است بهگونهای که ۳۳ درصد از جمعیت کشور تنها در ۷شهر بزرگ تمرکز یافتهاند.
همچنانکه انتظار میرفت، ارتباط مستقیم و بسیار شدید بین بودجههای جاری و عمرانی دولت و قیمت خانه نیز وجود دارد(ضریب همبستگی۹۵/۰ از سال ۱۳۷۰ تاکنون). به عبارت دیگر از آنجا که دولت قسمت اعظم پول نفت را در این دو بخش مصرف میکند همان تاثیری که قیمت نفت بر مسکن دارد توسط بودجههای جاری و عمرانی نیز پیگیری میشود. ناگفته پیداست که بودجههای مذکور به دلیل اینکه دولت ماهیتا ساکن شهر است؛ چه بهصورت افزایش حقوق و مزایای کارمندان باشد و چه راهاندازی پروژههای کوچک و بزرگ در شهرها و حتی روستاها اولین تاثیر آن در اقتصاد شهرهای بزرگ نمودار میگردد. تمرکز ثروت در این شهرها، جمعیت را از نقاط پیرامون به سمت خود میکشد. افزایش تقاضایی که به شکلی غیرطبیعی و در عرض چند سال بهوجود آمده و مهمتر از همه عدمتوانایی سایر بخشها در جذب ثروت نفتی، سبب افزایش قیمت مسکن میگردد.

گفتگوی هم میهن...