بهداشت ورزشی مهمتر از خود ورزش

«بهداشت محیط مدارس»
1. محل برای احداث مدرسه باید به وسایل نقلیه عمومی نزدیک باشد ولی از مراکز پر سر و صدا مثل کار نجاری و ... دور باشد.
2. معیار برای مساحت زمین مورد نیاز به منظور احداث مدرسه، تعداد دانش آموزانی خواهد بود که بایستی در آن مدرسه به تحصیل بپردازند. حداقل متراژ لازم به ازاء هر دانش آموز 6 تا 8 متر مربع می باشد که فضای لازم جهت ورزش دانش آموزان نیز می بایست طبق ضوابط مد نظر قرار گیرد. حداقل مساحت زمین هزار متر مربع پیشنهاد شده است.
3. دیوار کلاسها باید خشک و بدون درز، صاف و حداقل به ارتفاع 5/1 متر قابل شستشو بوده و بقیه دیوار به نحوی ساخته شود که از انتقال صدا به کلاسهای مجاور جلوگیری بعمل آید.
4. سقف کلاسها باید صاف و بدون درز و شکاف و به رنگ روشن باشد.
5. کف کلاسها باید قابل شستشو، مسطح و بدون درز بوده ، لغزنده و مرطوب نباشد.
6. برای هر دانش آموز بایستی حداقل5/1 متر مربع سطح در کلاسهای درس در نظر گرفته شود.
7. حداقل ارتفاع اطاقها 3 مترو حداکثر ابعاد قابل قبول برای کلاسهای درس طول8متر و عرض7 متر می باشد.
8. سالن کنفرانس،کارگاه،آزمایشگاه و سالنهای ورزشی و اتاقهای عمومی در نقشه ساختمانی مدارس می بایست به نحوی طراحی شود که مزاحمتی برای کلاسهای درس بوجود نیاید.
9. کف محوطه آبخوری باید قابل شستشو و دارای شیب کافی و مناسب بطرف مجرای فاضلاب باشد و دیوار اطراف آبخوری نیز لازم است از جنس قابل شستشو در نظر گرفته شود.
10. ارتفاع شیرهای آب به نسبت سن استفاده کنندگان از سطح زمین بین 75 تا 100 سانتی متر باشد.
11. کلاسها بایستی حدالامکان طوری ساخته شود که از نور طبیعی استفاده نماید.
12. درجه حرارت مناسب جهت کلاسهای درس باید بین 18 تا 21 درجه سانتیگراد باشد.
13. کلیه آموزشگاهها باید مجهز به وسایل اطفاء حریق و راه فرار برای مواقع اضطراری بوده و به آسانی قابل دسترسی باشد.
14. کلیه کلاسها، راهروها، قسمتهای اداری، خوابگاه، دستشویی ها، محوطه و سالن ورزشی،کارگاه و آزمایشگاه بایستی دارای زباله دان بهداشتی درب دار با ظرفیت مناسب باشند و روزانه تخلیه و به موقع شستشو و تمیز گردند.
15. وجود هر گونه حوض و حوضچه که دارای آب راکد باشد در محوطه مدارس ممنوع است. مدارسی که دارای استخر می باشند بایستی اطراف آن مجهز به نرده ایمنی بوده و آب آن مرتباً تعویض و یا تصفیه و ضد عفونی گردد.
16. به منظور جلوگیری از ایجاد گرد و غبار باید کف محوطه مدرسه با آسفالت یا بتون و یا نظایر آن پوشیده شود.

«بهداشت ورزشی در مدارس»
مربیان ورزش بایدحداکثراطلاعات راجهت استفاده ازامکانات محل تدریس برای آموزش رشته های مختلف ورزشی و جنبه های بهداشتی آن در اختیار داشته باشند تا بتوانند وظائف محوله را بنحو احسن انجام دهند. مدرسه تنها شامل ساختمان نیست بلکه محوطه مدرسه، وضع بهداشتی، محل اطاقهای کمک اولیه مدرسه، وسایل ارتباطات رفتاری و روانی بین اولیای دانش آموزان و مسئولین مدارس را نیز شامل می شود. در واقع محوطه مدرسه باید بگونه ای مجهز شود که احتمال وقوع هیچگونه خطر جسمی،روانی، اخلاقی برای دانش آموزان را بهمراه نداشته باشد.
در مورد امکاناتی که در محیط وجود دارد هر معلم تربیت بدنی یا مربی ورزشی باید سعی نماید تا بخوبی از امکانات موجود استفاده نماید و اجازه ندهد که کمبودها او را دلسرد کند. سعی او باید بر این باشد که دانش آموزان محیطی مناسب را فراهم آورد تا دانش آموزان هم از نظر تندرستی در حین انجام تمرینات و هم از نظر حفظ سلامتی بعد از تمرینات دچار مشکل نشوند. رعایت نکات زیر می تواند در این زمینه سهولت ایجاد نماید.
1. واحدهایی را که می توان ازآنها بطور همزمان استفاده کرد نزدیک هم قرار دهد.
2. اطاق وسایل و تجهیزات ورزشی حتی الامکان باید در نزدیکی رختکن باشد.
3. محل دوشها باید حتی الامکان در نزدیکی رختکن باشد.
4. محیط رختکن باید از جریان شدید هوا دور باشد.
5. توالت ها باید نزدیک رختکن قرار گرفته باشد.
6. رختکن باید از تهویه مناسبی برخوردار باشد.
« بهداشت سالن های ورزشی»
1. کف سالن ها باید همیشه خشک نگه داشته شود تا از لغزندگی پای ورزشکاران جلوگیری شود.
2. جلوی پنجره سالن های ورزشی را باید تور سیمی کشید تا مانع از شکستن شیشه پنجره ها شود.
3. سالن های ورزشی باید از حداکثر نور آفتاب در روز و روشنایی در شب بهره مند شوند.
4. سالنهای ورزشی باید بنحوی ساخته شوند که مانع رسیدن صدا به کلاسهای درس شوند.
5. دانش آموزان را باید تشویق کرد تا وسایل و اماکن ورزشی را کثیف ننمایند.
6. سالنهای ورزشی باید به اندازه کافی دستشویی برای استفاده ورزشکاران داشته باشد.
7. سالنهای ورزشی باید به اندازه کافی رختکن و دوش آب گرم و سرد برای استحمام ورزشکاران داشته باشد.
8. سالنهای ورزشی باید دارای وسایل کمکهای اولیه و ایمنی و کپسول آتش نشانی باشد تا در موارد احتمالی از آن استفاده شود.
9. انبار وسائط ورزشی باید حتی المقدور دارای در بزرگی در کنار سالن ورزشی باشد تا نقل و انتقال وسائط ورزشی به سهولت انجام گیرد.
10. درهای خروجی سالنهای ورزشی باید بگونه ای ساخته شوند که در مواقع اضطراری بتوان محوطه سالن را سریع ترک کرد.
11. سالنهای ورزشی باید حتی الامکان از تهویه مناسبی برخوردار باشند.
12. اتاق سرپرست سالنهای ورزشی باید بنحوی انتخاب شود که آنها بتوانند سالن و فعالیتها در سالن را براحتی مشاهده نمایند.

«بهداشت زمینهای ورزشی»
1. زمین بازی بایستی حتی الامکان در مدرسه باشد و وسعت آن نیز با تعداد دانش آموزان تطابق داشته باشد.
2. زمینهای بازی باید مسطح باشد و برای محصور کردن آن نباید از سیمهای خاردار استفاده شود.
3. در صورت فقدان زمین بازی باید از ورزشگاههای عمومی نزدیک به مدرسه استفاده گردد.
4. در زمین بازی باید به اندازه کافی کمد لباس برای استفاده ورزشکاران پیش بینی شده باشد.
5. زمینهای چمن را نباید با کود دامی، کود داد زیرا امکان زمین خوردن و زخمی شدن ورزشکاران زیاد است و ممکن است با بیماری کزاز مواجه شوند.
6. هرگاه دانش آموزی در زمینهای ورزشی زخمی شود باید او را تشویق کرد تا فوراً محل زخم را با آب و صابون بشوید.
7. بهتر است زمین فوتبال چمن باشد و زمین والیبال و بسکتبال آسفالت باشد.
8. در کنار زمینهای بازی باید به اندازه کافی توالت و دستشوئی ساخته شود و وضع و نوع توالت باید مورد تأیید مقامات بهداشتی قرار گیرد.
« ویژگیهای دانش آموزانی که از سلامتی مطلوبی بر خوردارند»
1. حرکات بدنی آنها آزاد،سبکبالانه و توأم با شور و نشاط
2. دارای نیروی کافی برای انجام کارهای معمول روزانه بدون احساس خستگی زودرس
3. نداشتن اضافه وزن یا کاهش بیش از حد وزن با توجه به وزن مطلوب در هر سن
4. نداشتن علائم بیماری
5. توانایی تمدید قوا و جبران خستگی
6. توانایی در بازیابی سریع قدرت پس از بیماریهای موقتی و زودگذر
7. داشتن احساسات خوب و مطلوب درباره خود و دیگران
8. میل و رغبت به زندگی
طبقه بندی دانش آموزان از لحاظ میزان تندرستی
1. تندرستی نوع اول: دانش آموزانی که در این طبقه قرار می گیرند از تمام ویژگیهای بالا برخورداند و شادمانه زندگی می کنند و با دیگران بخوبی معاشرت دارند و در بسیاری از فعالیتها شرکت می کنند.
2. تندرستی نوع دوم: اگرچه این این افراد نقص و بیماری خاصی برای معالجه ندارند ولی فاقد نیرو و نشاط گروه اول می باشند.
3. تندرستی نوع سوم: افرادی هستند که نه کاملاً بیمار هستند و نه کاملاً سالم
4. تندرستی نوع چهارم: اشخاصی هستند که دارای یک بیماری مشخص هستند اینها تا بیماری خود را معالجه نکنند و سلامت خود را بدست نیاورده اند نباید به مدرسه بیایند.
5. تندرستی نوع پنجم: آنها کسانی هستند که واقعاً مریض می باشند و نباید در مدرسه حضور داشته باشند.

بهداشت اماکن ورزشی:
بهداشت اماکن ورزشی به مجموعه شرایط کیفی و کمی اطلاق می شود که در تحت آن شرایط نیازمندیهای اساسی جسمی و روحی استفاده کنندگان از آن مکان تأمین گردیده و از بروز و انتقال بیماریهای واگیردار و سوانح جلوگیری شود.
با توجه به این شرایط اساسی بهداشت اماکن ورزشی بر چهار اصل زیر استوار است:
1. تأمین نیازمندیهای اساسی روحی(بکارگیری رنگهای متفاوت و تصاویر طبیعی در آن مکان، تزئین سالن و غیره)
2. تأمین احتیاجات اساسی جسمی بر اساس فعالیت مورد نظر
3. جلوگیری از بروز و انتشار بیماریهای واگیردار
4. جلوگیری از بروز سوانح و حوادث
بررسی وضع بهداشتی اماکن: در هر مکان ورزشی باید یک سلسله موازین اصلی بهداشتی رعایت گردد تا بتوان آن را یک واحد بهداشتی ورزشی قلمداد کرد. استانداردهایی که برای بهداشت اماکن ورزشی پیشنهاد شده است عبارتند از:
1. آب آشامیدنی باید پاک و عاری از هر نوع آلودگی باشد.
2. توالت با توجه به تعداد افراد استفاده کننده بوده و کاملاً بهداشتی ساخته شود.
3. سالن یا مکان مورد نظر باید دارای ظرفیت مشخص برای تعداد ورزشکار مورد نظر را داشته باشد.
4. اتاقهای رختکن به اندازه کافی باشد بطوریکه هر فرد از یک قفسه مجزا و خاص استفاده کند.
5. دوش و تعداد آن با توجه به تعداد افراد استفاده کننده ساخته شود.
6. سالن بگونه ای طراحی شود تا گرم کردن و سرد کردن سالن به آسانی صورت پذیرد.
7. نور سالن ورزشی کافی و مناسب باشد.
8. سیستم تهویه هوا با توجه به وضعیت مکان و به شکل متناسب باشد.
9. دربهای ورودی و خروجی اضطراری با توجه به تعداد افراد تماشاچی و استفاده کننده از سالن در نظر گرفته شود.
10. هر مکان ورزشیبا توجه به نوع ورزشی که در آن انجام می شود ویژگیهای بهداشتی خاص خود را نیز احتیاج دارد. مثلاً نوع کفپوش در سالنهای ویژه رشته بسکتبال با رشته دو میدانی متفاوت است.
وضعیت فضای زمین ورزش در مدارس:
_ فضای زمین بازی مدرسه باید بگونه ای طرح ریزی شود که امکان بازی برای اکثر کودکان در یک زمان و با رعایت جنبه های ایمنی، فراهم باشد. وجود 30 متر مربع برای هر دانش آموز مناسب است.
_ بهتر است سبد بسکتبال به دیوار نصب شود و یا اینکه میله آن با فاصله مناسبی خارج از زمین بازی قرار گیرد. و یا اینکه بهتر است با ابر یا وسیله دیگری محافظت شود.
_ زمینهای ورزشی باید مسطح بوده و برای محصور کردن آن نباید از سیمهای خاردار استفاده کرد.
_بهتر است زمینهای بازی به ویژه قسمتی از زمین که در آن وسایل دائم نصب شده اند، بوسیله حصاری از محوطه رفت و آمد افراد متفرقه جدا شود.
_سطح زمین بازی در قسمت وسایل دائمی نباید سخت باشد بلکه بهتر است آن را با خاک نرم،یا ماسه یا چمن یا خاک اره پوشاند.
_در صورت فقدان زمین بازی باید از ورزشگاههای عمومی نزدیک به مدرسه استفاده کرد.
_ در زمینهای بازی باید به اندازه کافی کمد لباس برای استفاده ورزشکاران پیش بینی شده باشد.
_زمین های چمن را نباید با کود دامی،کود داد زیرا امکان زمین خوردن و زخمی شدن ورزشکار و مبتلا شدن به بیماری کزاز افزایش می یابد.
_بهتر است زمینهای والیبال و بسکتبال آسفالت باشد.
_ در کنار زمینهای بازی باید به اندازه کافی توالت و دستشویی ساخته شود. وضع و نوع توالت باید مورد تأیید مقامات بهداشتی قرار گیرد.
«بهداشت سالنهای ورزشی در مدارس»
_ سالنها باید دارای روشنایی کافی و تهویه مناسب باشد.
_ رعایت جنبه های ایمنی و بهداشتی در ساختن این گونه سالنها ضروری است.
_هر سالن باید فضای کافی برای60 کودک را داشته باشد. بگونه ای که هر دانش آموز بطور تقریبی12 متر مربع فضا برای فعالیت داشته باشد. در فضای باز 30متر مربع می باشد.
_ سقف سالن حدود 5/6 متر ارتفاع داشته باشد.
_سالن آفتابگیر و دارای تهویه باشد و پنجره ها از کف زمین به اندازه کافی فاصله داشته باشد. پنجره بهتر است در طول دو طرف سالن باشد.
_کف سالن نیز باید قابل شستشو باشد و سطح آن سخت نباشد. خطکشیهای لازم در زمین بازی باید با رنگ یا چسب انجام شود.
_ دیوارها باید قابل شستشو باشد.
_ هیچ وسیله خطرناکی نباید در سالن وجود داشته باشد و وسایل غیر قابل انتقالی مانند ستونها و رادیاتورها و... را نیز باید با وسایل نرمی مانند ابر یا نمد پوشاند و با رنگ و علامت مشخص کرد.
_ آبخوری باید نزدیک سالن باشد.
_ لازم است یک بلندگو در سقف نصب گردد.
_ محل نشستن تماشاگران نیز باید مشخص شود.
_درهای ورودی بایدبه سمت خارج از سالن باز شود.
_ دستشوئی، توالت و دوش به سالن متصل باشد و وسایل بهداشتی در آن منظور شده باشد.
_ قفسه های لباس می تواند از جنس فلزی باشد و در صورت عدم امکان تهیه اینگونه قفسه میتوان از قفسه های سبدی و پلاستیکی که از دیوار آویزان می شوند، استفاده نمود.
_ در هر اتاق رختکن یک نیمکت لازم است.
_ در رختکن و دستشوئی وجود آیینه ضروری است.
_ یک دوش برای هر 4 کودک و در مجموع 10 عدد دوش لازم است. فضای لازم برای نصب هر دوش باید حداقل به فاصله یک متر باشد. وجود صابون مایع، آب گرم وتهویه در محل دوش و رختکن لازم است.
_ برای پاک کردن زمین و جلوگیری از خیس شدن آن، لازم است پارچه کهنه ای در دسترس باشد.
_بعد از کلاس ورزش باید دانش اموزان را تشویق کرد تا در صورت وجود امکانات لازم، دوش بگیرند و در غیر اینصورت تا آنجا که می توانند خود را نظافت کنند.
_ جلوی پنجره سالنهای ورزشی را باید تور سیمی کشید تا مانع از شکستن شیشه پنجره ها شود.
_ کف سالن های ورزشی باید همیشه خشک باشد تا مانع از لغزیدن پای ورزشکارن شود.
_سالن بگونه ای ساخته شود که مانع رسیدن صدا به کلاسهای درس شود.
_ انبار وسایل ورزشی حدالمقدور در بزرگی در کنار سالن ورزشی داشته باشد تا نقل و انتقال وسایل به سهولت انجام گیرد.
_ اتاق سرپرست سالن ورزشی بگونه ای طراحی شود که براحتی بتواند تمامی فعالیتهایی که در سالن ها انجام می شود براحتی زیر نظر داشته باشد.
_ دوش آب سرد، (بهتر است اول گرم بعد ولرم و بعد سرد ) باعث می شود که خون از سطح بدن به عمق عروق هدایت شود. سونا نیز به همین طریق می باشد.

اهداف تربیت بدنی در جامعه اسلامی:
در اسلام حفظ بدن از خطرها و آسیبها و تأمین موجبات سلامت و بهداشت آن وظیفه ای الهی است و تضعیف و تخدیر بدن امری ناروا و مذموم است. امام سجاد(ع) در ساله،حقوق می فرماید: ان البدنک علیک حقاً: بدن تو بر تو حقی دارد و حق آن اینست که آن را سالم نیرومند و مقاوم در برابر شداید و سختیها و در کمال نشاط نگهداری. طول عمر و صحت بدن و ایمن بودن از بلاها و رنجها از اموری است که پیشوایان دینی همواره در ادعیه خود از خداوند مسئلت می نموده اند.
در اسلام متون زیادی هست که در آنها بر حفظ بدن از خطر و تأمین سلامت و بهداشت آن تأکید شده و از طرق مختلفی برای این منظور ارائه گردیده است. ارزش بدن و سلامت ان در اسلام به حدی است که بعضی از دانشمندان اسلامی گفته اند: پیامبران الهی در آغاز نبوت و رسالت خود باید سالم و از نقص بدنی دور و بر کنار باشند.
در بینش اسلامی، بیماری تن از مهمترین بلاها و گرفتاریها محسوب می شود. صدمه زدن عمومی به بدن ظلم به شمار می آید و آدمی را مستحق کیفر و عقوبت می سازد. بدن هدیه ایست الهی که بر اساس حسن وکرامت آفریده شده است و ظرافت شگفت انگیزی در آن بکار برده شده است و مطالعه وتأمل در آن موجب افزایش معرفت انسان نسبت به خداوند متعال می گردد. بدن وسیله ای برای بجا آوردن فرائض دینی و عبادت است. نماز،روزه، جهاد و انواع خدمتهای مختلف به خلق خدا با توانایی بدن و سلامت ان میسر می شود. نماز شب و قیام در خلوت شب در سایه توان بدنی امکان پذیر می شود. در بینش اسلامی، میان بدن و روح تأثیر و ارتباط متقابل و انفاک ناپذیر وجود دارد. سلامت با ضعف و بیماری بدن در نشاط و فعالیت و یا افسردگی و نا توانی روح اثر مستقیم دارد.
در اسلام به مومنان، قوی زیستن و سالم و با نشاط بودن و برخوردار شدن از قدرت تن توصیه میشود. از این رو تربیت بدنی و ورزش باید جزئی از برنامه زندگی و بخشی از مراحل آموزش و پرورش هر مسلمان قرار گیرد.
هدف غائی تربیت بدنی و ورزش از دیدگاه اسلام، تأمین سلامت و بهداشت بدن و تقویت و رشد آن و در نتیجه حرکت به سوی کمال است.
اهداف تربیت بدنی و ورزش
الف) هدفهای بهداشتی و تندرستی:
1. تأمین سلامت و بهداشت بدن و تجهیز آن در برابر عوارض و بیماریها.
2. تأمین و تسهیل شرایط رشد و تقویت بدن در حد امکان و توان رعایت جنبه اعتدال در آن
3. ایجاد ورزیدگی ووهماهنگی در بین اعضاء و اندامها به منظور برخوردار شدن از قدرت، سرعت، چابکی و مهارت.
4. ایجاد مقاومت و افزایش میزان تحمل و عادت دادن آدمی به صبر و استقامت در برابر شداید و سختیها.
5. بازسازی و نوتوانی بدن به منظور رفع نقایص جسمی و نارسایی های فیزیکی و افزایش میزان کارائی آن.

ب) هدفهای پرورشی و اخلاق:
1. پرورش روان و ایجاد زمینه برای استقلال شخصیت،همت بلند،ایثار و فداکاری.
2. دستیابی به مراتب قوت قلب،جرأت، شهامت، استقامت و پایداری و تقویت روحیه.
3. رشد و پرورش، رغبتهای مثبت و جهت دهی آنها بسوی خیر و کمال.
4. توجه به کرامت و والایی خود و خویشتنداری در برابر نابسامانیها و مفسده ها.
5. شناخت مسئولیتهای انسانی واسلامی وسعی در انجام دادن هر چه بهتر تکلیف و وظائف خود
6. افزایش توان و قدرت تصمیم گیریهای سریع، عادلانه،اقتصادی و مشروع
7. رشد و پرورش،توجه و دقت، مقایسه و تشخیص و جهت دادن به آنها
8. برخورداری از پذیرش تحصیلی افکار و عقاید مذموم.
ج) هدفهای روانی و اجتماعی:
1. تعدیل رقابت و پذیرش اصول و ضوابط معقول در زندگی روزمره
2. تعدیل عواطف و در کنترل در آوردن حالاتی چون خشم،ستیز، ترس، محبت.
3. تقویت روان و افزایش توانمندی آن در مبارزه با اهواء نفسانی و غلبه بر حسادت خود پسندی و کینه توزی.
4. رفع عوارض روان از نگرانیها،انزواجوئیها، یأسها و ترسها.
5. دستیابی به شادابی و نشاط که همواره برای تداوم و رشد حیات ضروری است.
6. پرورش فرد،هوش و قوه کنجکاوی و دیگر ذخایر وجودی انسان.
7. شناخت اصول و قانونمندیها و تبعیت از آنها به هنگام برخوردهای فردی و اجتماعی.
8. تمرین تشکل و تن دادن به سازماندهی و تعاون برای پیشبرد اهداف و عادت به انضباط و دقت در امور.
د) هدفهای حرکتی و مهارتی:
1. شناخت استعدادهای حرکتی و پرورش و شکوفائی آنها و دیگر قابلیتهای فطری و استعدادهای خدا دادی.
2. بهره مند شدن از فعالیتهای حرکتی و جسمی در گذراندن سالم اوقات فراغت.
3. یادگیری مهارتهای حرکتی و ورزشی و ایجاد هماهنگی عصبی،عضلانی.
4. تقویت حس زیبا شناسی در حرکات.
«بهداشت در اسلام»
دین مبین اسلام پاکیزگی را از ایمان شمرده است بطوریکه در این باره گفته شده است« النظافت من الایمان» اسلام برای انسان ارزش بسیار قائل است و او را موجودی شریف می شمارد و میخواهد برای او امکان رسیدن به کمال نهایی را فراهم کند. آن کمالی که شایسته اوست و خداوند او را برای رسیدن به آن خلق کرده و او رالایق قدم نهادن در جوار قرب الهی می کند.
اگر در اسلام از بهداشت و حفظ سلامت بدن سخن گفته می شود برای آن است که در سایه رعایت اصول بهداشت انسان سالم بماند و عمرش طولانی تر شود تا بتواند برای رسیدن به کمال نهایی خود که هدف اصلی حیات است بیشتر تلاش کند و خود را در جهت رسیدن به آن هدف تعالی آماده تر سازد.
لازمه دستیابی به کمال و رسیدن به هدف، داشتن دقت و نیرو است و دقت و نیرو در صورتی فراهم می شود که انسان سالم باشد و دستگاههای بدنش به خوبی کار کند تا از طریق تأثیر متقابل بین جسم و روح، اختلالات جسمی، منتهی به اختلال در فکر و روان نشود. برای سالم نگهداشتن بدن رعایت بهداشت ضرورت پیدا می کند و به همین دلیل اسلام به بهداشت اهمیت داده و دستورات بسیار وسیعی در این زمینه به پیروان خود داده است.
تعالیم دینی اسلام، تنها جنبه خاص را شامل نبوده و هر دستوری از جهات مختلف دارای حکمت و هدف است و لازمه آشنایی با تعالیم بهداشتی اسلام،آشنایی با کل دستورات و تعالیم است و مهمتر از همه پیاده کردن مجموعه انها در عمل است که مفید واقع می شود. بطور مثال یکی از مقدمات نماز طهارت است که مؤمن باید ضمن دور ساختن آلودگی از بدن و لباس برای نماز، وضو بگیرد و یا در صورت لزوم غسل کند. گرچه اینکار به عنوان مقدمه نماز محسوب می شود و صرفاً یک عمل بهداشتی نیست و نیت و هدف از اجرای آن چیز دیگری است. اما کسی که همه روزه برای انجام این عبادت آماده می شود، از فواید بهداشتی آن نیز بهره مند می شود.

«نمونه ای از دستورات بهداشتی اسلام عبارتند از:»
1. نظافت و پاکیزگی: حضرت رسول(ص) نظافت را از علائم و نشانه های ایمان شمرده است. در قرآن کریم سوره بقره در قسمتی از آیه222 چنین آمده است. "... ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین." خداوند توبه کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.
همچنین از حضرت علی(ع) نقل شده است که فرمود: خود را به آب پاکیزه کنید از بوی بدی که مردم از آن متأذی می شوند، و در پی اصلاح بدن خود باشید که خدا دشمن می دارد کسی را که کثیف باشد و در پهلوی هر که نشیند او را آزار دهد.
وضو گرفتن برای نماز که هر روز چند بار تکرار می شود، سبب می شود که مسلمانان بطور مداوم به امر نظافت و پاکیزگی توجه کرده و به آن عادت کنند. علاوه بر وضو، غسلهای واجب و مستحب، به خصوص غسل جمعه که درباره ان از طرف پیشوایان اسلام تأکید فراوان شده است، نیز نقش مهمی در نظافت بدن و تأمین سلامت بدن دارد.
در تعالیم پیشوایان بزرگ اسلام دستورات ویژه ای در باب آداب استحمام، مسواک زدن ناخنگرفتن و دفع موی زائد از بدن آمده است. حضرت رسول اکرم(ص) می فرمایند: « جبرئیل آنقدر مرا به مسواک زدن امر کرد که گمان کردم این کار بر امت من واجب خواهد شد.»
روایت دیگر از امام صادق(ع) : هیچ یک از شما نباید بگذارد موی زیر بغل بلند شود زیرا شیطان در آنجا لانه می کند.
در آداب استحمام از امام صادق(ع) روایت است که: چون به حمام وارد شدی قدری آب گرم بر سر و روی و پاهای خود بریز و اگر که ممکن است جرعه ای از آن آب بنوشی، پس چنین کن.
ریختن آب گرم بر سر و پاها قبل از شستشوی بدن موجب می گردد که بدن به تدریج به آب گرم عادت کند و یکدفعه آب گرم به تمام بدن برسد که این امر از نظر تعادل عصبی اهمیت ویژه دارد. همچنین توصیه شده است که پس از استحمام قدری آب سرد روی پاها بریزید که این سبب می گردد تا بدن و مراکز عصبی در مغز تدریجاً به سردی عادت کرده و پس از خروج از حمام بدن یکباره سرد نشود.
2. خوردن و آشامیدن: در قسمت 157 سوره اعراف چنین آمده است: " ویحل لهم الطیبات ویحرم علیهم الخبائث" (اکیزه ها را به آن حلال و پلیدیها را حرام می کند)
خوردن و آشامیدن هر آنچه که مستی آور باشد و عقل را زایل کند حرام است. و امروز از نظر طب و بهداشت اثرات زیانبار مشروبات الکلی بر جسم و روح و نسل جامعه انسانی بر همگان روشن است برخی از دستورات که به عنوان مستحبات خوردن و نوشیدن وارد شده است. شستن دستها قبل و بعد از غذا، شستن میوه قبل از خوردن، خوردن مقداری نمک قبل و بعد از غذا، کوچک برداشتن لقمه، خوب جویدن غذا، تمیز کردن دندانها بعد از غذا، دست کشیدن غذا قبل از سیری کامل، به آهستگی غذا خوردن، آب را آهسته و به سه نفس نوشیدن .
مواردی که به عنوان مکروهات خوردن و آشامیدن از آنها نهی شده است شامل موارد ذیل است:
غذا خوردن در حال حرکت، زیاد گوشت خوردن، خوردن غذای داغ، غذا خوردن در حال بی اشتهایی، صحبت کردن در حین غذا خوردن، پر خوری،آب خوردن همراه غذا، گوشت نیمه پختن خوردن.
3. لباس پوشیدن: با توجه به اینکه لباس انسان در معرض دید دیگران قرار دارد بنابراین در اسلام توصیه های زیادی در باره نظافت و نیکو بودن آن شده است. در مورد جنس و رنگ لباس اشاراتی شده است« پوشیدن لباسی که از پوست حیوان مرده تهیه شده باشد حرام است» زیرا پوست حیوان مرده به انواع میکروبها آلوده بوده و می تواند ناقل آن میکروبها به انسان باشد. بهتر است لباس از جنس پنبه یا کتان باشد، زیرا تجربه نشان داده است پارچه های تهیه شده از مواد مصنوعی به دلیل اینکه با مقتضیات پوست بدن انسان از نظر تهویه، جذب عرق و تولید بار الکتریکی و... سازگار نیستند، زیانهایی به بدن می رسانند اما پارچه های پنبه ای چون از مواد طبیعی تهیه شده با ویژگی های پوست بدن تطابق داشته و تنفس پوستی به راحتی انجام می شود.
رنگ لباس بهتر است سفید باشد و پوشیدن لباس سیاه مذموم است، رنگ لباس نیزچه از نظر بهداشتی و چه از نظر جذب حرارت و نور و چه از نظر روانی دارای اهمیت می باشد. لباس سفید کمترین آلودگی را نشان می دهد و انسان را وادار می کند تا همیشه نظافت را رعایت نماید در صورتی که رنگهای تیره چنین ویژگیهایی را ندارند.
4. خواب و استراحت: در اسلام توصیه های زیادی در مورد خواب شده است که عبارتند از : توصیه به سحر خیزی و بیداری در صبحگاهان، منع از خواب به هنگام طلوع و غروب آفتاب، منع از خوابیدن با شکم پر، منع از خوابیدن با دست چرب و آلوده به غذا، منع از خوابیدن بر روی شکم و...
افرادی هستند که خواب کافی و منظم ندارند و به همین جهت در محیط کار یا در کلاس درس، خسته و کوفته به نظر میرسند و نه تنها رنجور هستند بلکه از عهده اجام دادن وظائف اجتماعی و تحصیلی خود نیز بر نمی آیند و بدن آنها نیز نا منظم و بیمار گونه عمل می کند. لازم به ذکر است که با افزایش سن از میزان خواب کاسته می شود.
5. بهداشت روانی: یکی از بیماریهایی که امروزه در جوامع مرفه و به خصوص ملل غرب شایع است، ناراحتیهای روانی و روحی است که در نتیجه زندگی خشک و بی روح ماشینی و کمبود عواطف در جامعه و از بین بردن معنویات بوجود آمده است. این قبیل بیماریها و ناراحتی ها با دارو و درمان پزشکی بهبود نمی یابد و بیشتر به وضع درونی و روحی افراد مربوط می شود تا به وضعیت جسمی، در تعالیم اسلامی دستورات اخلاقی و توصیه هایی در مورد چگونگی زندگی اجتماعی، آداب معاشرت زندگی خانوادگی، کسب و کار داده شده است.کلیه جهات زندگی یک مسلمان بایک روش صحیح تحت مراقبت و کنترل بوده و چنان هدایت می شود که زندگی برای او سرمایه ارزشمندی جهت رسیدن به کمال واقعی تلقی شده و جایی برای بروز بیماریهای روانی ناشی از سرگردانی و یأس و احساس بطالت در زندگی باقی نمی ماند.
اسلام با اصل قرار دادن مسئله ایمان به خدا و حیات بعد از مرگ، انسان و زندگی او را جهت بخشیده و او را از هر نوع پوچ گرایی و احساس بی هدفی و سرگردانی، رهایی بخشیده است. مسلمانی که در تمامی امور به خدا توکل می کند و مؤثر واقعی درخلقت را اراده خدا می داند، از هیچ قدرتی ترس و وحشت نداشته و هیچگاه در برابر مشکلات و شکستها از پای در نمی آید بلکه هر شکستی را مقدمه پیروزی بعدی تلقی می نماید.
بیشتر . . .

گفتگوی هم میهن...