صبح کاذب یا نور منطقة البروجی

صبح کاذب یا نور منطقة البروجی نور منطقهالبروجی، هرمی از نور است که حوالی یک ساعت و نیم قبل یا بعد از غروب خورشید بر فراز محل طلوع یا غروب آفتاب مشاهده میشود اول مهرماه اعتدال پاییزی است و با ورود خورشید از نیمکره شمالی آسمان نیمکره جنوبی، طول شب و روز برابر میشود.

حوالی این تاریخ اما بهترین شرایط برای مشاهده نور منطقهالبروجی نیز فراهم میشود.
نور منطقهالبروجی، هرمی از نور است که حوالی یک ساعت و نیم قبل یا بعد از غروب خورشید بر فراز محل طلوع یا غروب آفتاب مشاهده میشود و دلیل آن، بازتاب نور خورشید از گردوغبار پراکنده درون مدار زمین است.

به هنگام صبح، این پدیده پیش از سپیده (فجر صادق) روی میدهد و به همین دلیل، قدیمیها که منشا آن را نمیدانستند، به آن فجر کاذب میگفتند. برای مشاهده این پدیده نیازمند آسمانی تاریک و تمیز هستید.

این تصویر نیز از بهترین منطقه رصدی جهان، لاپالمای شیلی گرفته شده و علاوه بر چشمانداز رصدخانه جنوبی اروپا، میتوانید نوار زیبای کهکشان خودمان، راه شیری را نیز ببینید که دور تا دور آسمان را فرا گرفته است.

جسم درخشانی که بالای نور منطقهالبروجی دیده میشود، سیاره ناهید است و دو لکه مهآلودی که در منتهی الیه راست تصویر و نزدیک به افق قرار دارند، ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک هستند، همان کهکشانهای کوتولهای که همانند قمر به دور کهکشان راه شیری گردش میکنند.

نور منطقةالبروجی بهمراتب ضعیفتر و کمسوتر از مهتاب و آلودگی نوری است، از اینرو بهسختی و فقط در آسمانهای تاریک قابل مشاهده است. با افزایش فاصلهٔ این نور از خورشید، درخشندگی آن کاهش مییابد؛ بنابراین معمولاً فقط تا فاصلهٔ معینی از خورشید دیده میشود و ادامهٔ آن از نظرها پنهان است. اما در شبهای بسیار تاریک، این نور همچون نواری دیده میشود که در سرتاسر دایرةالبروج کشیده شدهاست.

در واقع در آسمانهای بسیار تاریک که صدها کیلومتر با نزدیکترین شهر فاصله دارند، این نور کل آسمان را میپوشاند و اگر ماه در آسمان نباشد عهدهدار شصت درصد نور آسمان است. در نقطهٔ مقابل خورشید، در دورترین نقطهٔ نور منطقةالبروجی، تودهٔ مشابه بسیار کمنور بیضیشکلی دیده میشود که نور مخالف نام دارد. این پدیده برای نخستین بار در سال ۱۶۸۴ توسط جووانی دومنیکو کاسینی بررسی، و یک سال بعد، در سال ۱۶۸۴ توسط نیکلاس فاتیو دو دوئیلیه توضیح داده شد.

نور برجی (منطقهالبروجی) به همراه شهابهای برساوشی بر فراز کوههای البرز - عکس از بایک امین تفرشی

در سنت اسلامی نیز روایات زیادی منسوب به حضرت محمد وجود دارد که در آنها او میان فجر کاذب و فجر صادق تمایز قائل شده است. این تمایز برای شناخت درست زمان برپا داشتن نمازهای پنجگانه بوده است. منجمان اسلامی از چنین روایاتی برای برآورد دقیق زمان نمازهای پنگانه سود می بردند.

منابع:

ویکیپدیای فارسی و انگلیسی
همشهری انلاین

گفتگوی هم میهن...