اسکناسهای ایران چطور چاپ میشود؟+عکس

ضرب سکه چطور انجام می شود؟
یکی از فعالیت های دیگری که متولی آن بانک مرکزی و محل انجام آن سازمان تولید اسکناس و مسکوک است، "ضرب سکه" می باشد؛ ضرب سکه های طلا و سکه های رایج (100؛200 و 500 تومانی) در سه راه ضرابخانه انجام می شود.
اما باید گفت که تاریخچه ضرب سکه در ایران بسیار قدیمی تر از چاپ اسکناس می باشد؛ ضرب سکه در ایران به زمان لیدیها برمیگردد، آغاز آن زمانی است که کوروش هخامنشی لیدیه را فتح میکند و متوجه میشود که غیر از مبادله تهاتری روش دیگری برای انجام مبادلات با استفاده از پول (سکه) وجود دارد. پنجهزار سال پیش فلز کشف شد و مس اولین فلزی بود که از آن حلقههایی ساخته شد.
پیشنهاد ضرب سکه با هر مبلغی و با هر طرحی از سوی سازمان تولید اسکناس و مسکوک ارائه می شود. این پیشنهاد به همراه توضیحات مربوط به ارزش قانونی، اندازه، وزن و سایر ویژگیها برای کمیته پولی ارسال میشود. کمیته پولی و بانکی پس از بررسی مصوبه را صادر میکند و آنگاه برای اخذ مجوز، نامه ای با امضای رئیس کل بانک مرکزی برای وزیر امور اقتصادی و دارائی ارسال و پس از تایید وزیر، مراحل تولید آغاز می شود.

مراحل ضرب سکه های رایج در جامعه
به گزارش تسنیم، در بین سکه های رایج کوچکترین سکه در حال تولید کشور در حال حاضر سکه 250 ریالی و بزرگترین آن سکه 5 هزار ریالی است.معمولاً بالاترین رقم سکه ضرب شده با پایین ترین رقم اسکناس چاپ شده برابر است و این دو تا مدتی همزمان در سطح جامعه منتشر می شوند.
اما در قسمت ضرابخانه بانک مرکزی چه خبر است؟ در این قسمت چندین ماشین به صورت همزمان مشغول کارند و هر کدام ظرفیت ضرب 250 تا 270 سکه در دقیقه را دارند. ماشین دیگری نیز در این قسمت وجود دارد که ظرفیت ضرب 750 سکه در دقیقه را دارد. ماشین آلاتی نیز وجود دارد که در حالت آماده باش قرار دارند. این ماشینها در مواقع ضروری که نیاز به تولید بیشتر وجود دارد و مواردی که در کار ماشینآلات اصلی خللی ایجاد میشود وارد چرخه تولید سکه میشوند.
سکه ها در مرحله آخر در رولهای 40 تایی و 50 تایی (بسته به وزن و اندازه سکه ها) بسته بندی می شود. هر 15یا20رول نیز در یک کارتن گذاشته می شود.

و اما چگونگی ضرب سکه های طلا/ ضرابخانه در حال ضرب سکه های 2.5 بهار
از آنجایی که فرآیند تولید بدون خطا نیست و قطعاً در تولید امکان خطا وجود دارد سازمان تولید اسکناس و مسکوک در تمامی مراحل چاپ اسکناس و ضرب سکه ایستگاه های کنترل را قرار داده است؛ ایستگاه های کنترل در این سازمان به گونه ای است که امکان خطا را بسیار کاهش می دهد.
این ایستگاهها البته در زمان ضرب سکه های طلا با حساسیت بیشتر به کارخود می پردازند؛ هم اکنون ضرابخانه بانک مرکزی در حال ضرب سکه های 2.5 بهار آزادی است که مدتی قبل و به مناسبت میلاد امام رضا (ع) رونمایی شد.
فرآیند تولید سکه های طلا در سازمان تولید اسکناس و مسکوک به این صورت است که ابتدا شمش های طلا 9/999 در هزار که وزن هرکدام تقریباً 12 کیلو گرم است با مس و نقره به عیار 900 در هزار در می آید. 50 در هزار آن مس و 50 در هزار آن نقره است. این کار در کوره های ذوب سازمان تولید و در دمای حدود 1200 درجه انجام می شود.
سپس شمش 8 کیلویی طلا با عیار 900 در هزار که ضخامت آن 15 میلیمتر است پس از چندین بار نورد باید به اندازه ای درآید که بتوان نقش سکه را بر پشت و روی آن ضرب کرد. در این فرآیند ضخامت شمش کاهش و طول آن افزایش پیدا میکند.
در نورد اولیه ضخامت 15 میلیمتری به 5/2 تا 3 میلیمتر تبدیل می شود. پس از آن نورد ثانویه آغاز می شود. در نورد ثانویه ضخامت شمش باید به اندازه ضخامت سکههای گرانبها تبدیل شود. مثلاً ضخامت مطلس های نیم بهار آزادی 83/0 میلیمتر است.
سپس دستگاه پانچ، پولک ها را با توجه به اندازه سکه ها می سازد. پولکها به قسمت اندازهگیری وزن فرستاده میشود. در این قسمت، وزن دقیق پولکها اندازهگیری شده و پولکهای غیرقابل قبول از پولکهای قابل قبول جدا میشود. پولکهای غیرقابل قبول دوباره به چرخه ذوب برمیگردد. همچنین زمانی که پولکها از تسمه جدا می شوند، قسمت باقی مانده تسمه به چرخه ذوب بازمیگردد.
سپس پولک ها به قسمت حرارت دهی ارسال می شوند. سختی پولکها باید به حدی باشد تا بتوان عملیات ضرب یا نشاندن نقش بر پشت و روی سکه را انجام داد. به همین خاطر قبل از ضرب، عملیات حرارتی بر روی مطلس ها انجام میشود. مطلس ها در کوره ای با دمای حدود 900 درجه سانتیگراد قرار داده می شود و پس از حرارت دیدن و رسیدن به سختی مناسب آماده ضرب میشوند.
در انجام عملیات حرارتدهی محیط باید عاری از اکسیژن باشد. به همین خاطر با سوختن گاز متان در محیط، اکسیژن موجود مصرف میشود. این موضوع شرایط دمایی هوا را تا حدود زیادی بالا می برد. این شرایط، شرایطی مناسب برای تولید و ضرب سکه و شرایطی نامناسب برای کارکنان را به وجود میآورد. مرحله بعدی شستشو وآماده کردن برای ضرب می باشد.
سکهها پس از ضرب به قسمت بازبینی ارسال می شود. در این قسمت پشت و روی سکه به صورت تک تک بازبینی می شود. تسمه ای که در حال انتقال سکه هاست یک بار روی سکه ها را در معرض دید می گذارد و پس از چرخش، پشت سکه ها دیده می شود. باید توجه داشت قبل از این مرحله کنترل وزن، کنترل ضرب، کنترل قوس و کنترل ضخامت انجام شده است. سکهها پس از بازبینی به قسمت بسته بندی فرستاده می شود. سکه ها با دستگاه، شمارش میشوند و در جعبههای 100 تایی و سپس این بستهها به صورت دقیق توزین شده ودرکارتن 1000عددی بابرچسب مشخصات بسته بندی می گردند.
گزارش از فاطمه محمدی

گفتگوی هم میهن...